Hiệu quả nhìn từ việc mạnh dạn tham gia với Plan

“Từ ngày tham gia cùng với dự án Plan đến nay tôi đã có thêm kinh nghiệm trong việc chăm sóc nuôi dưỡng và phát triển đàn trâu ngày càng béo tốt”, đó là tâm sự của anh Phạm Văn Quyên (chủ hộ mô hình nuôi trâu tại thôn Măng Kra xã Ba Xa huyện Ba Tơ – Quảng Ngãi).

Trước đây khi chưa tham gia với dự án, anh cũng như những đồng bào Hơ re của mình vẫn nuôi trâu theo kiểu cũ. Đó là chăn thả tự nhiên trên rừng cho trâu tự do kiếm ăn và hiển nhiên khái niệm chăm sóc và nuôi dưỡng hoàn toàn không có trong tiềm thức của người dân nơi đây. Các hoạt động sản xuất nông nghiệp từ chăn nuôi đến trồng trọt hoàn toàn phụ thuộc vào “trời” năm nào thiên tai (rét, bão, lũ, dịch bệnh) ít thì cây lúa còn có được mấy bao, con trâu sẽ không bị chết vì những lý do từ “trên trời” và ngược lại thì kết quả sản xuất đã được phản ánh qua các báo cáo của xã rồi cả các trang báo đài địa phương với nhiều vấn đề nổi cộm nào là lúa không có bông do hạn, dịch bệnh hoặc có chăng thì được vài hạt thóc không đủ để làm giống vụ sau, nào là tin trâu bị chết thối đến mục xương trên rừng do rét, rồi thì vào mùa mưa lũ người dân chấp nhận hiểm nguy quăng mình ra những luồng nước đục ngàu cuồn cuộn chảy để kéo xác trâu chết xẻ thịt chia nhau. Đó là thực trạng sản xuất nông nghiệp hàng năm tại đậy. Chăn nuôi trâu thả rông là một truyền thống lâu đời của người Hơ re nói riêng và các cộng đồng thiếu số dọc Trường Sơn nói chung. Chính vì thế tổ chức Plan Việt Nam mong muốn từ những hỗ trợ làm các mô hình như nuôi trâu, nuôi heo nhằm giúp người dân dần dần thay đổi phương thức sản xuất cũ để hy vọng hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp sẽ được tăng lên. Đặc biệt hơn là tư những mô hình nuôi trâu đúng kỹ thuật sẽ giúp người dân biết áp dụng kỹ thuật vào quá trình sản xuất và sử dụng những kiến thức bản địa tốt để giảm tác động xấu do dịch bệnh, do rét, do bão lũ đến quá trình nuôi trâu trong cộng đồng.

Có thế nói mục đích của dự án là rất rõ ràng và những người dân như anh Quyên sẽ là những nhân tố quan trọng trong việc tuyên truyền những kinh nghiệm sản xuất học được từ dự án để giúp đỡ cộng đồng nơi anh đang sinh sống.

Trở lại câu chuyện cái chuồng trâu nhà anh Quyên, việc xây xong cái chuồng kiên cố đúng kỹ thuật chưa phải là nhiệm vụ của anh đã hoàn thành mà anh sẽ học và áp dụng những kỹ thuật được dự án cung cấp trong quá trình duy trì hoạt động mô hình như thế nào? mới là mục đích chính dự án mong muốn. Như đã trao đổi trong kỳ I câu chuyện trước đây, là chủ hộ mô hình nên anh rất vất vả khi tham dự và đồng hành cùng với dự án. Sau khi chuồng nuôi được đưa vào sử dụng, anh được cán bộ kỹ thuật của dự án thường xuyên thăm hỏi và truyền đạt những kỹ thuật chính trong việc chăm sóc con trâu để làm sao con trâu nó khỏe mạnh và đẻ khỏe qua theo thời gian. Lúc đầu anh còn bỡ ngỡ và điện thoại hỏi cán bộ liên tục như: cách tiêm phòng thế nào? cho trâu uống nước thế nào? rồi xử lý chất thải thế nào cho hiệu quả và vệ sinh môi trường, …v…v.. đó là những câu chuyện mà dự án và anh phải giải quyết để duy trì hiệu quả của mô hình. Nhiều lúc anh tâm sự “trước mình toàn thả rông, con trâu nó tự kiếm cái ăn cái uống trên rừng lâu lâu mình mới đến thăm xem nó có còn sống không khi nào cần cày bừa làm ruộng thì lùa nó về làm ít bữa rồi lại thả lên trên rất nhàn nay tham gia với Plan thì làm đủ thứ mình cũng mệt lắm nhưng đã lỡ nhận rồi nên vì uy tín với cộng đồng và dự án nên mình cố theo, đến nay mình thấy nuôi trâu cũng không có gì là vất vả lắm mà đàn trâu béo ra thấy rõ, … ”  không vui sao được khi từ 3 con trâu ban đầu đến nay anh đã có thêm 2 con nghé béo khỏe lớn lên thấy rõ, chẳng bệnh tật gì. “mình thấy con trâu được bổ sung nước uống hàng ngày, ngoài cỏ ra thì tập cho trâu ăn nhiều loại thức ăn khác như cám, chuối, lá mía, … thấy nó béo khỏe hơn trước đây rồi mình cũng tiến hành tiêm phòng nên vụ này dịch bệnh chắc cũng yên tâm hơn trước” tiếp lời anh Quyên.

Không những biết được kỹ thuật chăm sóc trâu bò tốt hơn, người dân Ba Tơ còn biết phải nuôi trâu như thế nào để thích ứng với biến đổi khí hậu
Không những biết được kỹ thuật chăm sóc trâu bò tốt hơn, người dân Ba Tơ còn biết phải nuôi trâu như thế nào để thích ứng với biến đổi khí hậu

Ngoài kỹ thuật chăm sóc anh còn được học thêm cách ứng phó với các điều kiện thiên tai bất lợi đối với con trâu như cách chống nóng, chống rét, chống bão, chống dịch, … từ cán bộ kỹ thuật. Anh nói: “trước mình nghĩ con trâu cần gì chuồng chỉ cần nó sống và đẻ đều hàng năm là được, nếu có chuồng thì có chăng chỉ vài cột gỗ có ngói lợp thì tốt không có thì lấy bao nilon quay lại chắc cũng xong nhưng dự án làm cho mình cái “Nhà” trâu là rất tốt. Nó chắc chắn, cao và thoáng mát lại còn làm thêm bạt chống mưa rét về mùa đông có dàn chống nóng về mùa hè, có thêm cây rơm để chủ động thức ăn mùa mưa, có hố phân để xử lý mình có cái bón cho rau và lúa chẳng mất tiền mua mà rau lại tốt, …”

Trước những thay da đổi thịt trong vấn đề chăn nuôi tại thôn mình anh Phạm Văn Lé phát biểu: “… Cách làm của dự án Plan rất tốt và hiệu quả, những cái chuồng trâu/chuồng heo mà dự án đã hỗ trợ cho người dân có khác hơn so với những giúp đỡ của dự án khác. Người làm mô mình phải được người dân giới thiệu, thuộc hộ nghèo, ham học hỏi, … rồi người dân cũng phải đóng góp nhiều hơn như công lao động, tre gỗ, giống để xây dựng mô hình. Cá nhân tôi thấy như vậy là rất tốt vì tăng được tinh thần trách nhiệm cho người tham gia, có như vậy thì mô hình mới duy trì và phát triển được, …”. Đồng quan điểm với anh Lé, nhưng anh Đinh Văn Rừng (người dân) lại có thêm ý kiến là “việc làm của dự án đã giúp người dân biết được vấn đề chống rét và chủ động thức ăn cho trâu bò trong mùa mưa rét cực kỳ quan trọng, giúp giảm hiện tượng chết do rét và lũ quấn khi được nuôi dưỡng trong chuồng trại đảm bảo. Ngoài ra, vấn đề xử lý và sử dụng nguồn chất thải gia súc cũng  tạo hiểu quả qua việc phát triển các hoạt động đi kèm như sử dụng cho trồng rau sạch cho gia đình, môi trường xanh sạch đẹp hơn trước đây”

Không chỉ hỗ trợ xây dựng các mô hình chăn nuôi, cán bộ dự án cũng đã tích cực vận động các hộ dân tham gia làm thêm các hoạt động khác để tăng tính bền vững cho mô hình như: làm hàng rào, vườn rau dinh dưỡng, làm hố rác, làm nhà tắm và nhà vệ sinh nhờ đó mà hình ảnh về hệ thống sản xuất đã đẹp hơn rất nhiều. Đó chính là những kết quả vượt ngoài mong đợi của dự án.

Những kết quả đó đã giúp người dân và chính quyền hiểu rõ hơn về mục tiêu của dự án. Những kỹ thuật sản xuất để phòng chống đối với điều kiện tác hại của các yếu tố thời tiết bất lợi hiện nay đã không còn là mối lo không thể can thiệp so với trước đây. Những thay đổi ban đầu của dự án đã tạo niềm tin của chính quyền đối với sự phát triển sản xuất tốt hơn nữa trong tương lai.

Vượt qua những khó khăn ban đầu những người như anh Quyên đã nỗ lực hết mình để mang lại những thành công trong công tác chăn nuôi cho gia đình mình. Anh xúc động khi trao đổi là “mình đã thay đổi nhận thức nhiều khi tham gia cùng với dự án, ước sao các hộ dân khác sẽ chịu khó áp dụng những gì học được để nâng cao hiệu quả hơn trong chăn nuôi trâu bò. Mình hứa với các đồng chí cán bộ xã/thôn là sẽ tận tình chia sẻ những kinh nghiệm học được cho những người dân trong cộng đồng để về lâu về dài số lượng đàn trâu khỏe mạnh và sẽ tăng lên từng ngày”

Có thể nhận thấy rằng sự tham giam sẽ là phương pháp rất quan trọng trong hoạt động của dự án và đối với người dân thì phương pháp tiếp cận cầm tay chỉ việc là phù hợp nhất. Nhưng nếu không hỗ trợ và giám sát thường xuyên từ cán bộ dự án và chính quyền địa phương thì khó mà đạt được hiệu quả như mong đợi.

Hy vọng, những nhân tố như anh Quyên cần được hỗ trợ kỹ thuật chăn nuôi cao hơn nữa để có thể giúp đỡ cộng đồng một cách hiệu quả nhất. Mong sao trong cộng đồng Hơ Re ngày càng có nhiều người dân tâm huyết như anh thì lĩnh vực chăn nuôi sẽ thay đổi trong một thời gian ngắn. /.

 

Đỗ Cao Anh – Phan Công Tam (Cán bộ kỹ thuật của CRD tại Ba Tơ – Quảng Ngãi)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Nhà tài trợ và Đối tác tài trợ