Hoạt động

Tôi đã hiểu thế nào là trồng lúa ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu

Cũng như những người nông dân miền núi khác, người đồng bào Hre tại huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi có nguồn sinh kế chủ yếu dựa vào các hoạt động đi rừng và sản xuất nông nghiệp qui mô nhỏ. Thiên tai như: rét đậm, rét hại, hạn hán, lũ quét, dịch hại và biến đổi khí hậu (BĐKH) đã gây nhiều thiệt hại đến hiệu quả của sản xuất nông nghiệp. Trong khuôn khổ chương trình Thích ứng Biến đổi khí hậu lấy Trẻ em làm trọng tâm do DFAT tài trợ tại tỉnh Quảng Ngãi, tổ chức Plan Việt Nam đã phối hợp với Trung tâm Phát triển nông thôn miền Trung (CRD), chính quyền và người dân tại 4 xã Ba Bích, Ba Dinh, Ba Tô và Ba Xa của huyện Ba Tơ xây dựng các mô hình trồng lúa ứng phó với tác động của BĐKH trong vụ Đông Xuân. Mục tiêu của hoạt động này là nâng cao khả năng ứng phó với tác động của BĐKH trong sản xuất lúa của người dân địa phương.

Để thực hiện, dự án đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức họp dân chọn ra những hộ tâm huyết  với sản xuất lúa và những vị trí phù hợp để xây dựng mô hình. Mỗi xã dự án thí điểm 01 mô hình với qui mô từ 5 sào (500m2/sào) trở lên. Yêu cầu của dự án là các mô hình phải có ít nhất từ 3 hộ trở lên để can thiệp theo nhóm sản xuất. Mỗi nhóm có một nhóm trưởng, nhóm phó và thành viên.

Cán bộ dự án phỏng vấn người dân Ba Tơ về mô hình lúa chống biến đổi khí hậu
Cán bộ dự án phỏng vấn người dân Ba Tơ về mô hình lúa chống biến đổi khí hậu

Anh Phạm Văn Đót người dân tộc Hre hiện đang sinh sống tại thôn Con Rã xã Ba Bích huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi là một trong những nhóm trưởng xuất sắc của mô hình trong vụ Đông Xuân vừa qua. Dưới sự chỉ đạo của anh, các hoat động can thiệp kỹ thuật cho mô hình của dự án diễn ra rất thuận lợi và mang lại nhiều kết quả cao.

Khi họp thôn để chọn hộ tham gia mô hình, anh Đót không mạnh dạn đăng ký tham gia do anh chưa rõ nghĩa của cụm từ BĐKH. Sau khi được cán bộ dự án giải thích không chỉ Anh mà nhiều cán bộ và người dân cũng đã hiểu ra nghĩa của cái từ đó chẳng qua là “sự thay đổi của thời tiết, khí hậu đã làm phát sinh các loại thời tiết cực đoan, nhiệt độ tăng hơn gây hại cho sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất lúa nói riêng” và khi tham dự mô hình thì sẽ được dự án hỗ trợ kỹ thuật để sản xuất lúa năng suất cao hơn và ít bị thiệt hại do BĐKH gây ra. Chính từ việc “hiểu” ra vấn đề như vậy nên có nhiều người dân mạnh dạn đăng ký tham gia. Anh tâm sự “…thời tiết thay đổi nhiều lắm, trước đây làm gì có nhiều rét đậm rét hại và sâu bệnh bùng phát thành dịch như hiện nay!. Trồng lúa theo kinh nghiệm truyền thống và thắng thua là nhờ trời cả. Trước đâyviệc trồng lúa của đồng bào rất đơn giản là rảnh lúc nào thì đi làm đất lúc đó, lấy giống cũ để sạ và sạ cũng không có thời vụ gì  cả …, cho nên dẫn đến tình trạng cùng một cánh đồng nhưng các thửa ruộng của các hộ khác nhau thì được làm đất, gieo trồng, chăm sóc tại các thời điểm khác nhau, sử dụng các giống khác nhau …” Khi bắt tay vào làm mô hình anh buộc phải thay đổi cách làm cũ để thực hiện những biện pháp kỹ thuật mà dự án can thiệp như: sử dụng giống phù hợp, ngâm ủ giống theo kỹ thuật, sạ theo lịch thời vụ của Phòng Nông nghiệp Huyện, bón phân, quản lý nước tưới, phòng trừ sâu bệnh hại, phòng chuột, thu hoạch và bảo quản đúng theo quy trình đã được tập huấn, … đã làm anh “phát mệt” nhưng với sự kiên trì và sự nhiệt tình hỗ trợ của dự án nên đến cuối vụ năng suất đạt rất cao, tăng từ 80-120% so với phương thức trồng lúa trước đây. Anh nói “… thì ra lúa được nhiều hơn là do mình phải chịu khó kiểm tra cây lúa thường xuyên, quản lý nước tưới, bón phân, phòng trừ dịch bệnh phải theo nhóm hay nói đúng hơn là trồng lúa phải có kỹ thuật mới có ăn …” không chỉ anh mà ngay cả những hộ dân không tham gia mô hình cũng phải công nhận rằng cách làm mới đã giúp họ hiểu hơn về kỹ thuật trồng lúa có năng suất cao.

Hiệu quả từ một mô hình trồng lúa ứng phó với tình hình biến đổi khí hậu
Hiệu quả từ một mô hình trồng lúa ứng phó với tình hình biến đổi khí hậu

 

Khi trao đổi với lãnh đạo địa phương và người dân trong thông ngày thu hoạch mô hình anh Đót chia sẻ rằng: “ … Việc gieo sạ đúng thời vụ đã giúp mô hình tránh được đợt rét hại khi cây còn non, tránh được đợt mưa lớn vào dịp lúa trổ bông đã giảm hiện tượng bệnh lem lép hạt, sử dụng nilon bao quanh thửa ruộng không chỉ giúp quản lý nước tưới hiệu quả mà còn tăng hiệu quả của bón phân do nước không còn chảy tự do từ ruộng cao xuống ruộng thấp như trước đây, ngoài ra nilon cũng giúp ngăn được Kani (chuột) phá hoại mà hàng năm các hộ trồng lúa thấp thỏm không yên khi đến mùa lúa chín. Việc làm theo nhóm đã giúp cho việc phòng trừ sâu bệnh đạt hiệu quả cao, … cứ như thế này thì thắng nhiều hơn thua và không phải lo sợ nhiều khi mưa nắng thất thường so với trước đây ” Đó cũng là tâm sự chung của những người mà trước đây còn nhiều hoài nghi về sự thành công của hoạt động xây dựng mô hình trồng lúa. Hy vọng rằng với những thành công bước đầu thì những gương điển hình trong sản xuất lúa như anh Đót sẽ ngày càng nhiều trong cộng đồng Hre nơi đây./.

Đỗ Cao Anh (cán bộ kỹ thuật của CRD tại dự án Plan-Ba Tơ)

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Nhà tài trợ và Đối tác tài trợ